Vòng chung kết FIFA World Cup 2026, sự kiện bóng đá lớn nhất hành tinh lần đầu tiên được tổ chức tại ba quốc gia Mỹ, Mexico và Canada, đang trở thành tâm điểm chú ý không chỉ về mặt chuyên môn mà còn ở cuộc đua sở hữu bản quyền truyền thông. Tại khu vực Đông Nam Á, thị trường bản quyền đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt khi hơn một nửa số quốc gia đã hoàn tất thủ tục, trong khi các thị trường lớn khác vẫn đang loay hoay tìm tiếng nói chung với đối tác của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA).
Cục diện sở hữu bản quyền tại khu vực và vị thế của Việt Nam
Theo dữ liệu cập nhật mới nhất từ FIFA, tính đến thời điểm hiện tại, đã có 6 trên tổng số 11 quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á chính thức xác nhận sở hữu bản quyền phát sóng World Cup 2026 trên lãnh thổ của mình. Danh sách này bao gồm: Việt Nam, Singapore, Philippines, Indonesia, Campuchia và Timor Leste.
Việt Nam và chiến lược tiếp cận sớm
Tại thị trường Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) tiếp tục khẳng định vai trò chủ lực khi sớm đạt được thỏa thuận sở hữu quyền khai thác truyền thông cho ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Việc sớm chốt hợp đồng bản quyền không chỉ giúp người hâm mộ trong nước yên tâm về lộ trình theo dõi các trận đấu mà còn tạo điều kiện cho các đơn vị quảng cáo và truyền thông có đủ thời gian xây dựng các gói khai thác thương mại tối ưu. Điều này cũng phản ánh sự chủ động của các nhà đài Việt Nam trong việc đàm phán, tránh rơi vào tình trạng "nước đến chân mới nhảy" vốn gây nhiều áp lực tài chính và dư luận trong các kỳ đại hội trước đây.
Nhóm quốc gia đã hoàn tất lộ trình
Đáng chú ý, bên cạnh các thị trường có nền kinh tế phát triển như Singapore hay đông dân như Indonesia, các quốc gia như Campuchia và Timor Leste cũng đã sớm có tên trong danh sách của FIFA. Việc các quốc gia này hoàn tất mua bản quyền sớm hơn dự kiến phần lớn nhờ vào chính sách định giá phân tầng của FIFA, cho phép các thị trường đang phát triển tiếp cận gói bản quyền với mức chi phí phù hợp với quy mô kinh tế địa phương.
Nghịch lý tại các "ông lớn" bóng đá khu vực: Thái Lan và Malaysia vẫn bỏ ngỏ
Trái ngược với sự ổn định của nhóm 6 quốc gia nêu trên, 5 quốc gia còn lại bao gồm Thái Lan, Malaysia, Brunei, Lào và Myanmar vẫn chưa thể chốt hạ hợp đồng. Trong đó, trường hợp của Thái Lan và Malaysia gây bất ngờ hơn cả, bởi đây là hai thị trường có lượng người hâm mộ cuồng nhiệt và tiềm năng thương mại hàng đầu khu vực.
Công thức tính giá của FIFA và áp lực tài chính
Nguyên nhân dẫn đến sự chậm trễ này không nằm ở vấn đề kỹ thuật mà chủ yếu xuất phát từ khoảng cách lớn trong định giá tài chính. FIFA thường áp dụng thuật toán tính toán giá trị bản quyền dựa trên nhiều biến số: quy mô dân số, mức độ hâm mộ bóng đá quốc nội, và đặc biệt là khả năng khai thác thương mại từ quảng cáo.
Tại Malaysia, một ví dụ điển hình cho sự "căng thẳng" này là mức giá chào bán ban đầu lên tới 50 triệu USD (khoảng hơn 1.317 tỷ đồng). Dù sau quá trình thương thảo, con số này đã được đơn vị phân phối hạ xuống mức 35 triệu USD (hơn 922 tỷ đồng), nhưng đây vẫn là một rào cản quá lớn đối với ngân sách của các đài truyền hình quốc gia và các doanh nghiệp tư nhân trong bối cảnh kinh tế hiện nay.
Thái Lan và bài toán "Must Have"
Tương tự như Malaysia, Thái Lan cũng đang rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Với quy định "Must Have" (phải phát sóng các sự kiện thể thao lớn trên truyền hình miễn phí) của Ủy ban Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Thái Lan (NBTC), việc huy động nguồn vốn từ khu vực tư nhân trở nên khó khăn hơn, trong khi ngân sách công lại phải cân đối kỹ lưỡng. Mức giá mà FIFA đưa ra cho thị trường Thái Lan luôn thuộc nhóm cao nhất khu vực, khiến tiến trình đàm phán thường xuyên kéo dài sát nút ngày khai mạc.
Quan điểm từ cơ quan quản lý và hướng đi trong tương lai
Đứng trước sức ép từ dư luận và người hâm mộ, chính phủ các nước vẫn đang giữ thái độ thận trọng nhưng tích cực. Điều này cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản lý: không còn mua bằng mọi giá mà ưu tiên tính hiệu quả và bền vững.
Sự thận trọng từ phía Malaysia
Phát biểu về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao Malaysia, ông Taufiq Johari, cho biết cơ quan quản lý đã nhận được rất nhiều đề xuất và mong mỏi từ công chúng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng việc quyết định mua bản quyền không chỉ đơn thuần là phục vụ giải trí mà còn là một bài toán kinh tế vĩ mô.
"Chúng tôi chắc chắn lắng nghe tâm tư của người hâm mộ thể thao. Tuy nhiên, bản quyền World Cup liên quan đến nhiều bộ ngành và các đài truyền hình. Chúng ta không thể phớt lờ khía cạnh chi phí. Mọi tác động về tài chính cần được đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo mục tiêu tiết kiệm và hiệu quả ngân sách quốc gia," ông Taufiq Johari khẳng định.
Xu hướng đàm phán theo nhóm và xã hội hóa
Thực tế cho thấy, cuộc đua bản quyền World Cup ngày càng trở nên khốc liệt khi giá trị gói thầu liên tục tăng phi mã qua mỗi kỳ. Để giải quyết bài toán này, các chuyên gia kinh tế thể thao nhận định rằng các quốc gia đi sau như Malaysia hay Thái Lan có thể sẽ phải tính đến phương án xã hội hóa mạnh mẽ hơn, huy động sự chung tay của các tập đoàn đa quốc gia hoặc tìm kiếm các gói bản quyền chia nhỏ (sub-license) để giảm tải áp lực tài chính.
Cho đến khi hồi còi khai cuộc tại Mỹ, Mexico và Canada vang lên vào ngày 11/6/2026, cuộc đàm phán giữa các bên vẫn sẽ tiếp diễn. Tuy nhiên, với vị thế của những thị trường bóng đá trọng điểm, người hâm mộ tại Thái Lan và Malaysia vẫn có quyền hy vọng vào một thỏa thuận "phút chót" để không bị bỏ lại phía sau trong bữa tiệc bóng đá lớn nhất hành tinh.
Cùng Bongdahaha.com cập nhật tin tức, lịch thi đấu, kết quả bóng đá nhanh và chính xác nhất.